LCI/RIVM als betrouwbare adviseur in de infectieziektebestrijding

‘Samen met de ketenpartners beoefenen wij de bestrijding van een epidemie’

Hans van den Kerkhof, Arts M&G, infectieziektebestrijding bij de LCI/RIVM

Ieder jaar zijn er wel kleinere of grotere uitbraken van een infectieziekte. Van een epidemie spreken we als er veel mensen tegelijk ziek zijn. Het is de taak van de Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding (LCI) van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) om de duiding van een epidemie te communiceren naar de ketenpartners in de publieke gezondheidszorg. Ook tijdens de oefening Hollandse Griep neemt de LCI deze communicatietaak op zich.

“Wij nemen jaarlijks deel aan vele oefeningen en doen dit jaar voor de tweede keer mee aan een oefening met het onderwerp griep. Deze meerdaagse oefening geeft ons bijvoorbeeld de kans om te kijken hoe de opschaling van ons team gaat. Daarbij bezien we ook hoe de zichtbaarheid van het RIVM is voor onze ketenpartners in de regio. Worden wij op tijd benaderd door bijvoorbeeld de GGD? Waar je met een korte oefening niet alle details oefent, kunnen we juist met een realistischer scenario over meerdere dagen ook onze coördineerde rol oefenen en helpen met prioritering van de risicogroepen.”

Dagelijks volgen

“Wanneer er geen sprake is van een epidemie zitten wij niet stil. Dagelijks houden wij samen met de andere centra in het Centrum infectieziektebestrijding (CIb) in de gaten wat er speelt. Binnen het RIVM hebben we een gespecialiseerd laboratorium dat in samenwerking met het laboratorium van het Erasmus MC (Viroscience) het voorkomen en de verspreiding van het griepvirus in de gaten houdt. Wij volgen de berichten van Nivel, die voor Nederland de surveillance verzorgt, volgen de berichtgeving van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en analyseren voor Nederland welke virussen er circuleren."

Op de hoogte brengen

"Iedere week vindt er een signaleringsoverleg plaats. Dit is een overleg met deskundigen van alle afdelingen van het CIb binnen het RIVM en een vertegenwoordiging van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Dit overleg resulteert in een wekelijks overzicht van infectieziektesignalen dat verzonden wordt naar professionals die werkzaam zijn op het terrein van de infectieziektebestrijding (zoals artsen, GGD-verpleegkundigen, artsen-microbioloog, deskundigen infectiepreventie, microbiologisch analisten, beleidsmedewerkers, onderzoekers).

Dit is een van de manieren waarop wij de professionals op de hoogte houden van eventuele dreigingen en andere actuele zaken. Met elkaar zetten wij ons in voor de Nederlandse bevolking.”




Surveillance

“Surveilleren is een belangrijke taak van ons. Bij de start van een epidemie maken deskundigen een schatting van hoe goed het vaccin, waarvan de samenstelling jaarlijks door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) wordt vastgesteld, zal beschermen tegen de circulerende virussen. Het blijft altijd lastig te voorspellen welk virus er volgend seizoen zal circuleren”, geeft Hans aan.

“Zo hebben we tijdens het griepseizoen in 2017-2018 gezien dat de epidemie erg lang duurde en dat er heel veel mensen ziek waren. Het jaar daarop (2018-2019) viel het griepseizoen mee. En waarom tijdens het ene seizoen meer mensen ziek worden dan tijdens het andere is vaak lastig te voorspellen."




Realistisch

"Wat de impact van een griep zal zijn, hangt samen met hoe erg het virus is veranderd ten opzichte van de virussen die voorgaande seizoenen hebben gecirculeerd en de hoeveelheid weerstand die er in de bevolking is tegen het specifieke virus.


Tijdens een oefening wil je een realistisch beeld creëren. Veelal wordt dit beeld tijdens een oefening in een paar uur gestopt, waardoor details soms niet worden uitgewerkt en de besluitvorming en het contact met de ketenpartners op de voorgrond staat. Met de meerdaagse oefening als de 'Hollandse Griep', samen met de aanloop naar deze oefening toe, ga je naar een meer realistisch scenario."




Uit een OMT zullen aanvullende adviezen volgen

"Een griepepidemie als straks beoefend zou zich echt voor kunnen doen. Het zou kunnen zijn dat we tijdens de oefening aangeven dat er een Outbreak Management Team (OMT) georganiseerd wordt.

Bijvoorbeeld over de verdeling van de vaccins of de prioritering van risicogroepen. Bij een infectieziektecrisis is het nodig om tijdig en adequaat (bestrijdings)maatregelen te treffen. Voor alle deelnemende partijen aan de oefening zijn dit soort acties natuurlijk interessant."

Oefening OMT